onbekend, Gloglo, 1600/1700

25,5 x 8,6 cm, 2031 (KN&V)
COLLECTIE Museum Boijmans Van Beuningen. Uit de nalatenschap van Dr. E. van Rijckevorsel.

creatie

maakproces

Materiaal ongekleurd en gekleurd glas
Techniek à la façon de Venise
Hete bewerking geblazen been en voet

(kunst)historie

Gloglo is een kelkglas met een 8-hoekige kelk waar 13 horizontale witte glasdraden omheen zijn gedraaid. De stam is hol en bestaat uit een driepas, een gesloten middenvlak (spiegelglas), een bol en eindigt open in de omgeslagen voet.
De Gloglo is een schertsglas dat bestaat uit verschillende bollen waar wijn in wordt geschonken. Wanneer je hieruit drinkt maakt het glas een harmonieus geluid. En wanneer een gezelschap hier tegelijkertijd uit drinkt ontstaat, zoals Venetiaanse toneelschrijver Carlo Goldoni (1707-1793) in zijn Memorie beschrijft, ‘een veelheid aan klanken [en] een nieuw en grandioos concert’.

‘Een glas à la façon de Venise met een moderne, beetje gekke vormgeving. Waarschijnlijk uit aantal onderdelen gemaakt. Het middelste deel is waarschijnlijk met twee houten stokjes platgedrukt waardoor je soort cirkelvormige buis krijgt. Op de kelk zelf is een dunne glasdraad omgewikkeld die aan de buitenkant een ribbelvorm geeft. Nadat het geheel is geopend, is die ook nog om een optisch malletje gedrukt waardoor je die rechthoekige vlakken rondom krijgt.’ bron Durk Valkema

conservering

onderzoek & diagnose

materiaal technisch onderzoek

visueel onderzoek

b.1 scratche(s) or abrasion, c.1 cloudy appearance, c.2 slippery surface, c.3.2 dust, c.4 possible colour alteration, c.5 other (deposit of unknown matter in hollow knob), d.2.2 crizzling, incipient

pXRF-analyse van de samenstelling

Het glas is een kalium-kalk-glas of een mixed-alkali-kalk-glas en bevat ook een weinig lood. Het is niet duidelijk of lood in het glas is gekomen door toevoeging van een loodverbinding of door wat gerecycled loodglas bij het bereiden van de batch. Het glas bevat ook antimoon, dat vaak als verbinding met lood aan glas wordt toegevoegd, in dit geval waarschijnlijk als ontkleuringsmiddel. Het glas bevat veel mangaan en ijzer (verhouding ca. 1,7).

Conditiediagnose

Conditie (visueel) slecht

Ondanks het feit dat er meerdere instabiele objecten zijn waarbij de incalmo techniek is toegepast is er vooralsnog geen reden om aan te nemen dat er een relatie is tussen glasinstabiliteit en de incalmo techniek. Maar we zullen dit in de gaten houden. Glassamenstelling en de vorm van het object spelen ook een rol.
Het is zeer opvallend dat het breukpatroon van de crizzling in het blauwe en kleurloze gedeelte anders is. Dit kan met de glassamenstelling, maar ook met de vorm te maken hebben. Ook dit aspect zal verder bestudeerd worden.

advies & behandeling

Suggesties voor verpakking, hantering, opslag en transport

Advies: melding maken in het (museum)documentatiesysteem en/of bij de locatie in het (museum) depot van de kwetsbaarheden van dit voorwerp. Dat het zeer gecrizzled is en voorzichtig gehanteerd moet worden. Vanwege de bijzonder kwetsbare toestand van het glas dient het object uiterst voorzichtig en minimaal gehanteerd te worden. Dat betekent dat het object in een situatie geplaatst moet worden die verplaatsing en hantering mogelijk maakt, zonder aanraking van het object.

Bij die situatie moet rekening gehouden worden met zo min mogelijk aanraking tussen eventuele verpakkingsmaterialen en glas (druppels kunnen in het verpakkingsmateriaal trekken en verpakking kan een microklimaat creëren dat niet bijdraagt aan de conservering van het instabiele glasobject). Bij noodzaak tot aanraking rekening houden dat het object zeer gebroken is en dat zich rondom de handvatten lacunes bevinden. Het object nooit aan de handvatten hanteren! Altijd nitril handschoenen dragen en met twee handen opnemen en goed ondersteunen. Object in verplaatsbare doos zetten en alleen hanteren bij absolute noodzaak.
Plaats het object in een aparte kast, samen met ander instabiel glas. Zorg dat het object zo gepositioneerd is dat de conditie makkelijk in de gaten gehouden kan worden en dat het object zeer bereikbaar is voor inspecties.

Suggesties monitoren omgeving en klimaat

Het is zeer wenselijk om zowel de conditie van het voorwerp als de klimatologische omstandigheden op regelmatige basis te monitoren, om veranderingen vroegtijdig te signaleren en verband met de omstandigheden te kunnen analyseren.

Suggesties voor behandeling

Eventueel het object opnieuw reinigen.
Alleen een glasrestaurator kan bepalen of reiniging wenselijk en mogelijk is, welke methode moet worden toegepast en op welke wijze de toestand nauwkeurig in de gaten gehouden moet worden.
Het (eventueel) reinigen van glas moet door een glasrestaurator worden uitgevoerd.

Suggesties voor verder onderzoek

Er zal verder onderzoek nodig zijn naar glasinstabiliteit, met name in relatie tot reiniging. Verder onderzoek naar het bewaren van instabiel glas is belangrijk. De urgentie voor deze onderzoeken is bijzonder groot.