onbekend, kom, 1700 - 1800

8,4 × 13,7 × 13,2 cm, 921 (KN&V)
COLLECTIE Museum Boijmans Van Beuningen. Uit de nalatenschap van Dr. E. van Rijckevorsel.

creatie

maakproces

Materiaal ongekleurd en gekleurd helder glas
Techniek à la façon de Venise
Hete bewerking vrij geblazen, applicatie geblazen kleur element en handvatten Aan de pijp geblazen en dan overgenomen op een “pontil” met de hand zijn geopend en gevormd

De centrale blauwe knop heeft een reliëf aan de buitenzijde. Deze ribbels worden gevormd als de glasmaker een glasbel langzaam in een mal blaast. Het reliëf van de blauwe vorm in het midden draagt bij aan het visuele effect bij gebruik.

(kunst)historie

Het is zeer goed mogelijk dat het object in het verleden is gebruikt. Dan is het zeer waarschijnlijk ook schoongemaakt en afgedroogd. We hebben geen gegevens over deze periode uit de geschiedenis van het object en weten dus ook niets van vroegere gebruiks- of bewaaromstandigheden.

In onderzoek van Kitty Laméris in samenwerking met glasmaker Marc Barreda is geprobeerd om Venetiaanse glazen na te maken om gebruikstoepassingen in kaart te kunnen brengen. Er is ook een glas gemaakt met en grote blauwe bol (naar voorbeeld van een origineel object). De rol van de blauwe bol was onduidelijk, totdat er in het replica glas champagne geschonken werd en de luchtbellen door de bol direct teneergeslagen werden, waarschijnlijk om morsen van champagne te voorkomen. Tevens geeft de blauwe bol de hele kelk een blauwe kleur. Dit ziet er spectaculair uit.
> lees verder in ‘Schertsglazen’, K. Laméris, M. Barreda

conservering

onderzoek & diagnose

materiaal technisch onderzoek

visueel onderzoek

b.1 scratches or abrasion, b.2 cracks, b.4 lacuna(e), b.5 dust, dirt or stain(s), c.1 cloudy appearance, c.2 slippery surface, d.1.1 deposit: droplets, d.2.2 crizzling – full blown Het object is niet fysiek genummerd.

Dunwandigheid, lacuna rondom aanzet van de handvatten, stukjes van de handvatten ontbreken. Grote barsten, (micro)barsten.

IC analyse van ionenconcentratie op het oppervlak

IC toont hoge concentraties ionen op het oppervlak aan. Ion species met name sodium cations en formate anions aan. Maar ook potassium cations en acetate anions gedetermineerd.

pXRF-analyse van de samenstelling

De analyse laat zien dat we met een mixed alkali – lime samenstelling te maken hebben. Het is mogelijk dat er tussen het lage gehalte kalk of de aanwezigheid van mangaan een causaal verband is met de instabiliteit van dit glas.

Behandelingen in het verleden

Het object is in 2013 vermoedelijk gereinigd met gedemineraliseerd water. In de archieven wordt zowel melding gemaakt van dat het niet mag worden gereinigd, maar ook dat het maar in beperkte mate gereinigd mag worden.

Conditiediagnose

Conditie (visueel) slecht
Conditie (IC) likely unstable 

advies & behandeling

Suggesties voor verpakking, hantering, opslag en transport

Advies: melding maken in het (museum)documentatiesysteem en/of bij de locatie in het (museum) depot van de kwetsbaarheden van dit voorwerp. Dat het glibberig is en voorzichtig gehanteerd moet worden.

Vanwege de bijzonder kwetsbare toestand van het glas (Zie onderzoek en diagnose: likely unstable – dunwandig – barsten en lacunes) dient het object uiterst voorzichtig en minimaal gehanteerd te worden. Dat betekent dat het object in een situatie geplaatst moet worden die verplaatsing en hantering mogelijk maakt, zonder aanraking van het object.

Bij die situatie moet rekening gehouden worden met zo min mogelijk aanraking tussen verpakkingsmaterialen en glas (druppels kunnen in het verpakkingsmateriaal trekken en verpakking kan een microklimaat creëren dat niet bijdraagt aan de conservering van het instabiele glasobject).
Bij noodzaak tot aanraking van het voorwerp rekening houden met het feit dat het object glibberig is vanwege de druppels die op het glasoppervlak zitten. Voorzichtig bij gebruik van nitril handschoenen!
Bij noodzaak tot aanraking rekening houden dat het object zeer gebroken is en dat zich rondom de handvatten lacunes bevinden. Het object nooit aan de handvatten hanteren! Met twee handen opnemen en goed ondersteunen. Object in verplaatsbare doos zetten en alleen hanteren bij absolute noodzaak.
Plaats het object in een aparte kast, samen met ander instabiel glas. Zorg dat het object zo gepositioneerd is dat de conditie makkelijk in de gaten gehouden kan worden en dat het object zeer bereikbaar is voor inspecties.

Suggesties monitoren omgeving en klimaat

Plaats het object in een stabiele omgeving met minimale fluctuaties in luchtvochtigheid en temperatuur. Het is zeer wenselijk om zowel de conditie van het voorwerp als de klimatologische omstandigheden op regelmatige basis te monitoren, om veranderingen vroegtijdig te signaleren en verband met de omstandigheden te kunnen analyseren. Het object kan niet uitgeleend worden.

Suggesties voor behandeling

Uit onderzoek blijkt dat het object in conditie achteruitgaat. De concentratie ionen op het glasoppervlak is na een reinigingsbehandeling in het verleden opnieuw gaan stijgen. Bestudering van deze achteruitgang wordt momenteel uitgevoerd teneinde specifieke reinigingsstrategiën te kunnen ontwerpen.
Schoonmaken van het object is wenselijk omdat de druppels op het oppervlak een negatief effect hebben op de verdere ontwikkeling van degradatie.

Alleen een glasrestaurator kan bepalen of reiniging wenselijk en mogelijk is, welke methode moet worden toegepast en op welke wijze de toestand nauwkeurig in de gaten gehouden moet worden.
Het (eventueel) reinigen van glas moet door een glasrestaurator worden uitgevoerd.

Suggesties voor verder onderzoek

Er zal verder onderzoek nodig zijn naar glasinstabiliteit, met name in relatie tot reiniging. Verder onderzoek naar het bewaren van instabiel glas is belangrijk. De urgentie voor deze onderzoeken is bijzonder groot.